Рехан Асымқызы Махпирова 1949 жылғы 1 қыркүйекте Алматы облысы, бұрынғы Шелек (қазіргі Еңбекшіқазақ) ауданының Шелек ауылында дүниеге келген. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік өнер институтының театр факультеті, актерлік бөлімін тәмамдаған. Өнер жолын С.Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ драма театрында бастаған. Осы театр сахнасында қойылған И.Юмагуловтың «Наркес» спектаклінде – Наркес, Қ.Мұхаметжановтың «Тұтқындарында» – адвокат, М.Байджиевтің «Дуэльінде» – Назы, Ш.Айтматовтың «Алғашқы мұғалімінде» – Алтынай рөлдерін және басқа да бейнелерді сәтті сомдады. 1971 жылы Абай атындағы Жамбыл облыстық драма театрына ауысып, шығармашылық ізденісін жалғастырды. Бұл кезеңде С.Адамбековтің «Аюбайдың ажалында» – Жанар, Ш.Айтматовтың «Фудзиямаға өрлеуінде» – Анар, Ғ.Мүсіреповтің «Қазақ солдатында» – Бота, Я.Соловичтің «Сырлы қайыршысында» – Ғабика, М.Шолоховтың «Тынық Дон» романынан сахналанған қойылымда – Аксинья, С.Мұқановтың «Балуан Шолағында» – Ғалия бейнелерін шынайы әрі әсерлі сомдады. Актриса ретінде қалыптасу кезеңіндегі шығармашылық жетістіктері жоғары бағаланып, бірнеше мәрте салалық мекемелердің Құрмет грамоталары және дипломдарымен марапатталды. 1977 жылдан бастап Р. Махпированың шығармашылық ғұмыры Республикалық мемлекеттік Ұйғыр музыкалық комедия театрымен тығыз байланысты. Осы ұжымда еңбек еткен жылдары ол кәсіби шеберлігін шыңдап, театрдың жетекші сахна шеберлерінің біріне айналды. Ұлттық сахнада қырық жылдан астам уақыт бойы сомдаған бейнелері бүгінгі жас буынға үлгі болып келді. Атап айтқанда, Н.Хикметтің «Пархат–Шырын» спектакліндегі – Мехменебану, Ж.Босақовтың «Назугумында» – Назугум, Ш.Хуршидтің «Ләйлі–Мәжнүнінде» – Ләйлі, Мольердің «Парасатсыз тақсырында» – Доримена, А.Вальехоның «Одиссейдің қаһарында» – Диона, И. Саттаров пен В. Дьяковтың «Ғаріп–Санамында» – Халима, Ж.Асимов пен А. Садировтың «Анарханында» – Гүлзара, Ә.Оразбековтің «Бір түп алма ағашында» – Ана, С. Ахмадтың «Келіндер көтерілісінде» – Пәрменбибі, А. Ашировтың «Жалғыз жалбызында» – Алтын, Т. Тохтамовтың «Ақ жауынында» – Патимахан және өзге де көптеген рөлдері көрермен ықыласына бөленді. Көпшілік Р. Махпированы белгілі сықақшы ретінде де таниды. Ол кеңінен танымал «Тәбәссүм» әзіл-сықақ бағдарламасының негізін қалаушылардың бірі болып, бүгінгі күнге дейін миниатюра жанрында өнер көрсетіп келді. Т. Аблизовамен бірлесіп жазған «Туған жер інжулары» қойылымы 2002 жылы «Media Wave» фестивалінде жоғары бағаланып, авторлар дипломмен марапатталды. 1996 жылы өнер саласының дамуына қосқан елеулі үлесі үшін Рехан Махпироваға «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі» құрметті атағы берілді. Сондай-ақ, ол Ұйғыр меценаттар клубы тағайындаған «Илһам» сыйлығының иегері. 2024 жылы Рехан Махпироваға "Қазақстанның халық әртісі" атағы берілді.
Гузель Аббасқызы МАМЕДИНОВА
тг.
тг.
Туған уақыты мен жері: 1957 жылғы 1 мамыр, Үрімші қаласы, Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданы (ҚХР). Білімі:
Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесі, «суретші-сәндеуші» мамандығы.
Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы, «Театр техникасы және спектакльдерді безендіру» мамандығы (1980–1985).
Мәскеу мемлекеттік мәдениет және өнер университеті.
2003 жылдан бастап Қ.Қожамияров атындағы Республикалық мемлекеттік академиялық Ұйғыр музыкалық комедия театрының бас суретшісі. Безендіруімен сахналанған спектакльдер: С.Маршактың «Мысықтың үйі» (реж. Х.Зайнаудинова), У.Гибсонның «Әткеншектегі екеуі» (реж. Н.Сабирова), Т.Минуллиннің «Бесік жыры» (реж. Я.Шамиев), М.Задорновтың «Өтінемін, күйеуіңізді сатыңызшы» (реж. А.Искандиров), А.Толстойдың «Алтын кілт» (реж. А.Искандиров), Ш.Башбековтың «Тағдыр есігі» (реж. Я.Шамиев), А.Ашировтың «Идиқұт» (реж. Я.Шамиев), У.Голдингтің «Шыбындар патшасы» (реж. Я.Шамиев), Х.Ниязидің «Майсараның қитұрқысы» (реж. Я.Шамиев), В.Дельмардың «Онда тыныштық» (реж. М.Изимов), А.Ашировтың «Жалғыз жалбыз» (реж. Я.Шамиев), З.Қадирийдің «Ғунчам» (реж. М.Изимов), «Мақам сыры» (либретто авторы әрі режиссері Я.Шамиев), Б.Мұқайдың «Сергелдең болған серілер» (реж. А.Искандиров), А.Чеховтың «Шиелі бақ» (реж. Я.Шамиев), «Апат» (авторы әрі режиссері Я.Шамиев), Г.Насырованың «Назугум» (реж. А.Искандиров), «Махмут Қашқари» (инсценировка авторы А.Ахметов, реж. М.Изимов), «Жібек жолы әуендері» (авторы әрі режиссері Я.Шамиев), У.Шекспирдің «Ромео мен Джульетта» (реж. Я.Шамиев), А.Баудиновтың «Қашқарда алау» (реж. А.Искандиров), В.Дьяков пен И.Саттаровтың «Ғаріп-Санам» (реж. М.Ахмадиев), Н.Аббасханның «Жалғыз жұлдыз» (реж. Я.Шамиев), А.Ашировтың «12 мақам» циклі (реж. М.Ахмадиев), Г.Насырованың «Меніменен мұңдасқын...» (реж. Е.Нұрсұлтан), А.Ашировтың «Шарбақ» (реж. А.Искандиров), Ш.Хуршидтің «Ләйлі-Мәжнүн» (реж. М.Атажанов), А.Ахметовтің «Ақиқат иіледі, сынбайды» және тағы басқа көптеген қойылымдар. Сондай-ақ жиырма жылдан астам уақыт ішінде Ұйғыр театры сахнасында қойылған «Тәбәссүм», «Бараңлиққа мәрһәмәт», «Йеңи жиллиқ гүлхан» сынды мерекелік бағдарламалардың, «Сада», «Нава», «Рухсарә» ансамбльдерінің концерттерінің сахна безендірушісі әрі костюм суретшісі. Жетістіктері мен марапаттары:
Астана қаласында өткен I Халықаралық «Қойылым костюмдері» фестивалінің жеңімпазы (2007);
Қазақстан театр қайраткерлері одағының «Еңлікгүл» сыйлығының иегері (2009);
«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне – 20 жыл» мерекелік медалі (2011);
«Ерен еңбегі үшін» медалі (2016);
Халықаралық және республикалық конкурс-фестивальдер мен көрмелерге қатысып, дипломдармен және алғыс хаттармен марапатталған.
Алимҗан Әхметжанұлы ТОҚАЕВ
тг.
тг.
Туған уақыты мен жері: 1946 жылғы 15 мамыр, Алматы қаласы. Білімі:
П.Чайковский атындағы Алматы музыка училищесі, дирижерлік бөлімі (1964–1968);
Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы, дирижерлік факультеті (1968–1974);
Мәскеу оперетта театры жанындағы курс, опералық-симфониялық оркестр дирижері (1979–1981).
Қызметі: 1972 жылдан 2025 жылға дейін Қ.Қожамияров атындағы Республикалық мемлекеттік академиялық Ұйғыр музыкалық комедия театрының бас дирижері лауазымында қызмет атқарды.
Музыкасын жазған спектакльдер: Х.Абдуллиннің «Шынтемір батыр» (реж. Қ.Абдурасулов), М.Байджиевтің «Сенбі күні – тойға!» (реж. Қ.Жетпісбаев), М.Зулпиқаровтың «Кілемшілер» (реж. Ш.Шаваев), А.Ахметовтің «Өрмекшінің торы» (реж. Я.Шамиев), Ә.Таразидің «Махамбет» (реж. С.Асылханов) және басқа да бірқатар қойылымдар.
Жетістіктері мен марапаттары: Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісімен марапатталған.
Тұрдыбибі АБЛИЗОВА
тг.
тг.
Тұрдыбибі Аблизова 1950 жылғы 4 наурызда Алматы облысы, Ұйғыр ауданының Үлкен Ақсу ауылында дүниеге келген. 1966 жылы Ұйғыр театры жанынан ашылған екі жылдық актерлік шеберлік студиясын тәмамдағаннан бері осы өнер ордасында үздіксіз еңбек етіп келді. Шығармашылық жолында ол әртүрлі жанрдағы спектакльдерде сан алуан бейнелерді шебер сомдап, көрермен ықыласына бөленген танымал сахна шеберлерінің біріне айналды. Актрисаның репертуары аса бай. Оның ірі рөлдерінің қатарында: Н.Хикметтің «Фархат–Шырын» спектакліндегі – Мехменебану, М.Шамхаловтың «Ене» қойылымындағы – Апат, М.Әуезовтің «Айман–Шолпанындағы» – Айман, Ж.Асимовтың «Ана тағдырындағы» – Айнұрам, К.Яшеннің «Нурханындағы» – Құмрахан, Ж.Асимов пен А.Садировтың «Анарханындағы» – Маимхан, И.Саттаров пен В.Дьяковтың «Ғаріп–Санамындағы» – Гүлбадам, Мольердің «Парасатсыз тақсырындағы» – Журденнің әйелі, З.Самадидің «Лашманындағы» – Сания, В.Есьман мен К.Крикорянның «Кавказдық сіңіліндегі» – Бибі, М.Бақиевтің «Бір жаз, бір қысындағы» – Әуесхан, Қ.Шаңғытбаев пен Қ.Байсеитовтың «Паһ, жігіттеріндегі» – Нұрсұлу, У.Гаджибековтің «Аршин мал аланындағы» – Телли, Б.Васильевтің «Олар бес қыз болатын» қойылымындағы – Кирьянова, А.Александров пен Л.Юхвидтің «Малиновкадағы тойындағы» – Гапуся, М.Байджиевтің «Сенбі күні – тойға!» спектакліндегі – Сайраш, Ш.Хусаиновтың «Анамның ақ көйлегіндегі» – Ана, У.Шекспирдің «Король Лиріндегі» – Гонерилья, Қ.Мәңсүровтің «Кім кінәлісіндегі» – Халича, А.Өзүбековтің «Тозағындағы» – Малика, Э.Хушвақтовтың «Дәмді қызыл алмасындағы» – Ана, С.Ахмадтың «Келіндер көтерілісіндегі» – Сатқынбибі, В.Дельмардың «Ғаріптеріндегі» – Купер Люси, К.Чапектің «Мәшһүр Галеніндегі» – Маршал сынды көптеген жарқын образдар бар. Т.Аблизова – сахна өнерімен қатар, көптеген концерттік бағдарламалардың мазмұнды өтуіне үлес қосқан дарынды жүргізуші. Классик ақындардың ғазелдерін мәнерлеп оқу шеберлігі де айрықша атап өтуге лайық. 2002 жылы театрдың драма труппасы құрамында Венгрияда өткен халықаралық «Media Wave» интернационалдық аудиовизуал өнер фестиваліне қатысып, I дәрежелі дипломмен марапатталды. Ерен еңбегі үшін актриса «Еңбек ардагері», «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігіне 10 жыл», «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен марапатталған.
Роза Тохтахунқызы БАҚТЫБАЕВА
тг.
тг.
Роза Тохтахунқызы Бақтыбаева 1953 жылғы 23 мамырда Алматы қаласында дүниеге келген. Орта білімді. 1976 жылы көркемдік жетекшіліктің шақыруымен Ұйғыр театрына қабылданып, еңбек жолын «Яшлиқ» ансамблінің әншісі ретінде бастады. Кейіннен оның актерлік қабілеті айқындалып, спектакльдерде рөлдер орындауға ұсыныс алды. Алғашқы сахналық жұмыстары арқылы режиссерлер сенімін ақтаған Р. Бақтыбаева комедиялық әрі трагедиялық жанрдағы рөлдерді бірдей шебер меңгерген актрисалардың қатарына қосылды. Театр сахнасында сомдаған образдары өте көп. Олардың қатарында: Ж.Асимов пен А.Садировтың «Анархан» спектакліндегі – Гүлзарахан мен Петхан, Ж.Розиевтің «Қайғылы күндеріндегі» – Ванганян, В.Есьман мен К.Крикорянның «Кім кімге ғашығындағы» – Нативан, Б.Васильевтің «Олар бес қыз болатын» қойылымындағы – Соня Гурвич, С.Ахмадтың «Келіндер көтерілісіндегі» – Сатқынбибі, У.Шекспирдің «Король Лиріндегі» – Регана, Т.Зулфиқаровтың «Дәруіштің махаббаты, данышпандығы және өліміндегі» – Ана, И.Саттаров пен В.Дьяковтың «Ғаріп–Санамындағы» – Рахила, Д.Машурова, М.Ушуров, М.Изимовтың «Ана мирасындағы» – Майсимәм, Х.Гулиевтің «Мирас моншағындағы» – Анархан бейнелері бар. Сондай-ақ актриса «Тәбәссүм» шоу-бағдарламасындағы миниатюралардың жоғары деңгейде орындалуына да сүбелі үлес қосты. 1981 жылы Ж.Розиевтің «Қайғылы күндер» драмасындағы Ванганян рөлі үшін «Жігер» жастар фестивалінде арнайы дипломмен марапатталды. Көпжылдық жемісті еңбегі ескеріліп, Роза Тохтахунқызы Бақтыбаева Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталған.
Бахаргүл Абдураимқызы АХМАДИЕВА
тг.
тг.
Бахаргүл Абдураимқызы Ахмадиева1958 жылғы 29 ақпанда Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданында (ҚХР), Үрімші қаласында дүниеге келген. Тағдыр тәлкегімен ата-анасымен бірге бұрынғы Кеңес Одағына қоныс аударған. 1977 жылы А.Н.Островский атындағы Ташкент мемлекеттік театр-көркемсурет институтының театр және кино актері бөлімін тәмамдағаннан кейін Ұйғыр театрына жұмысқа қабылданды. Шығармашылық жолында актриса театр сыншылары мен көрермендер тарапынан жоғары бағаланған жарқын образдар галереясын қалыптастырды. Олардың қатарында: Ш.Айтматовтың «Ақ кеме» спектакліндегі – Бала, Ж.Асимов пен А.Садировтың «Анарханындағы» – Ләйліхан, Н.Думбадзенің «Прокурордың көмекшісіндегі» – Марика, Ш.Башбековтың «Темір қатынындағы» – Аламат, С.Ахмадтың «Келіндер көтерілісіндегі» – Нигара, У.Шекспирдің «Король Лиріндегі» – Корделия, Х.Ниязидің «Майсараның қитұрқысындағы» – Майсара, И.Саттаров пен В.Дьяковтың «Ғаріп–Санамындағы» – Айым Малика, А.Чеховтың «Шиелі бағындағы» – Раневская, А.Ашировтың «Идиқұтындағы» – Бөрте, У.Шекспирдің «Ромео мен Джульеттасындағы» – Капулетти ханым. Бұл рөлдер актрисаның терең драмалық мүмкіндігін, сахналық мәдениетін және жан-жақтылығын айқын танытады. Б. Ахмадиеваның шығармашылық өмірінде «Яшлиқ» ансамблінің орны ерекше. Ол 1977 жылдан бастап ұзақ жылдар бойы Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының және халықаралық конкурс-фестивальдердің лауреаты атанған осы ансамбльдің тұрақты әншісі болды. Соңғы жылдары актриса педагогикалық қызметпен де айналысып келді. Ол дәріс берген Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының бірқатар түлектері бүгінде Ұйғыр театры сахнасында ұстазының ізін жалғастыруда. Өнер саласындағы жемісті еңбегі жоғары бағаланып, Бахаргүл Абдураимқызы «Құрмет» орденімен (2015), «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2004), сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің және облыс, аудан әкімдерінің Құрмет грамоталарымен марапатталған.
Марат Мамутұлы МАМЕТБАКИЕВ
тг.
тг.
Туған уақыты мен жері: 7 маусым, 1949 жыл, Тастықара (қазіргі Амангелді) ауылы, Еңбекшіқазақ ауданы, Алматы облысы.
Білім алған оқу орны: П.Чайковский атындағы Алматы музыка училищесі, вокал бөлімі.
Қызметі: 1974 жылдан бастап Қ.Қожамияров атындағы Республикалық мемлекеттік Ұйғыр музыкалық комедия театрында әнші-әртіс.
Жетістіктері мен марапаттары: Мәскеу қаласында өткен Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалі қатысушысы («Яшлиқ» ансамблінің құрамында) Қазақстан Ленин Комсомолы сыйлығының лауреаты («Яшлиқ» ансамблінің құрамында) Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті азаматы